Erməni təcavüzü yalnız işğalla, talanla bitmir

Erməni təcavüzü yalnız işğalla, talanla bitmir
 

Qarabağda Azərbaycan xalqının mədəni irsi məhv edilib

 Dünyada elə bir ölkə tapmaq mümkün deyil ki, əhalisi Azərbaycandakı qədər rəngarəng dini inanclara milli mənsubiyyətə malik olsun. Azərbaycan xalqı, yalnız bir monoetnik dövlətlə - Ermənistanla münaqişə vəziyyətindədir. Bu münaqişənin həlli üçün Azərbaycan otuz il səbr etdi ki, bəlkə ermənilər daşı ətəyindən töküb, sülh yolu ilə işğal etdiyi torpaqlardan çıxarlar. Lakin, təəssüflər olsun ki, Ermənistan dövləti ona verilən şansı dəyərləndirə bilmədi sonda 44 günlük müharibə ilə Müzəffər Azərbaycan Ordusu erməni işğalı altında olan torpaqlarımızı azad etdi.

Multikulturalizmin nəzəri əsasları baxımından da Azərbaycan Ermənistan arasında münasibətlərin normal məcrada inkişaf etməməsi anlaşılandır. Çünki Azərbaycan çoxmillətli çoxkonfesiyalı, tolerant bir dövlət olduğu halda, Ermənistan monoetnik monokonfesiyalı, millətçi şovinist bir dövlətdir. Müstəqilliyə qovuşduğu otuz il ərzində Ermənistan cəmiyyəti, yalnız bir ideyaya xidmət edib - "Ermənistan yalnız ermənilər üçündür!". Bu isə açıq-aşkar şövnizm deməkdir. Hazırda Ermənistanda nəinki digər xalqlar, Ermənistan dövlətinin yaranmasında yaşamasında bilavasitə danılmaz rolu olan rusların belə, yaşaması qeyri-mümkündür. Ona görə ki, ermənilar son illərdə Ermənistanı ruslardan da təmizləmək qərarına gəliblər.

Xalqımızın Qarabağ müharibəsində qələbə qazanması qədim torpaqlarını erməni işğalından azad etməsindən sonra dünyanın bir sıra liderləri, həmçinin elm, mədəniyyət incəsənət xadimləri vətənimizin ərazisində yerləşən xristian məbədlərinin taleyi haqqında öz narahatlıqlarını ifadə etdilər. Lakin onlar erməni işğalçılarının Qarabağdakı müsəlman məscidlərinə, xalqımızın memarlıq arxitektura irsinə barbarcasına davrandığını dilə gətirmədilər. Xristian məbədləri üçün narahat olan xristian əsilli liderlər, nədənsə Azərbaycanda muzey kitabxanaların talan edilməsini, minillik abidələrin dağıdılmasını, işğal olunmuş ərazilərdə xristian məbədlərinin erməniləşdirilməsini isə heç dillərinə belə dətirmirlər. Eyni zamanda onlar öz din qardaşları olan - xristian erməniləri başa salmaqda həvəsli görünmürlər ki, harda xaç görsəniz, bu o demək deyil ki, onların hamısı ermənilərə aiddir. Azərbaycanın Şimal bölcəsində xristian-türk dövləti olan Albaniya mövcud olanda dünyada erməni xalqı haqqında düşüncələr belə, yox idi. İkincisi, tarix göstərir ki, ermənilər qafqazlı deyil, onlar Qafqazda iki əsir əvvəl rusların biləvasitə dəsləyi yardımı ilə məskunlaşıblar. Bununla belə, Azərbaycan xalqı dövləti ərazidə ermənilərin yaşamaq haqqını tanıyıb, dövlət qurmaq üçün onlara paytaxt İrəvanı, Zəngəzur vilayətini Dərələyəz mahalını ərmağan edib. Bunun qarşılığında ermənilər Azərbaycan xalqının tolerantlığından istifadə edərək ona xəyanət etdi arxadan kürəyinə «xəncər vurdu». Amma, gördüyünüz kimi, dünya hələ "haqlı güclüdür" prinsipini deyil, "güclü haqlıdır" prinsipini müdafiə edir. Həmin siyasətçilər ictimai xadimlər Azərbaycan cəmiyyətində bütün etnoslara, inanclara mədəniyyətlərə qarşı tolerantlığın ən yüksək səviyyədə olduğunu etiraf etməklə yanaşı, işğalçı ermənilərin olmayan, saxta mədəniyyət abidələrinə görə , narahat olduqlarını dilə gətirirlər.

Onlar unudurlar ki, Azərbaycan xalqı dünyada unikal multukulturalizm təcrübəsinə malikdir. Həmin təcrübəni xalqımız hələ multikulturalizm ifadəsinin yaranmasından çox-çox əvvəl, əsrlər boyu toplayıb zənginləşdirib. Bunu sübut etmək üçün uzun-uzadı araşdırmalar aparmağa ehtiyac yoxdur, sadəcə olaraq Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatı, dastanları digər mənəvi irsi ilə tanış olmaq kifayətdir. Məsələn, dahi Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvinin «Xəmsə» daxil olan poemalarından birinin adını çəkmək kifayətdir - "Yeddi gözəl". "Yeddi gözəl" poemasında Nizami Gəncəvi nəql etdiyi rəfayətlərin hər birini bir xalqın nümayəndəsinin dilindən səsləndirir. Məsələn "Xeyir Şər" rəvayətini şair çin qızının dilindən söyləyir. Bu da səbəbsiz deyil, çünki həmin vaxt çin xalqı heç bir dini qəbul etmirdi. Elə bu səbəbdən , o zaman, müsəlmanlar arasında belə bir atalar sözü formalaşıb - "Elm dalınca Çinə getmək olar".

Digər tərəfdən, 19-cu əsrin ortalarında Bakı azsaylı əhalisi olan monoetnik bir şəhər olub. Təxminən əlli il sonra Abşeronda neft sənayesinin genişlənməsi, Bakı neftinin dünya bazarına çıxarılması, şəhərdə çoxsaylı zavod, fabrik bankların açılması, Bakı-Tiflis dəmir yolunun çəkilməsi, xaricdən yarmadaya işçi qüvvəsinin axınına səbəb olub. Elə o dövrdən başlayaraq, qonşu İran Rusiyanın ayrı-ayrı bölgələri ilə yanaşı Avropanın müxtəlif ölkələrindən Bakıya axışan insanlar burada təkcə yerləri deyil, Xəzərin sahilində özlərinin ikinci vətənini əldə ediblər. Bütün dünya ölkələrində yəhudilər əksər hallarda "getto"larda -  xüsusi məhəllələrdə yaşayıblar, bu günün özündə yaşayırlar. Amma Bakıda milli dini müstəvidə bu kimi ayrı-seçkilik halları heç bir vaxt olmayıb. Belə məhəllələr günümüzün özündə belə, Avropanın bir çox paytaxt şəhərlərində mövcuddur o cümlədən, Yaxın Şərqdən gələn miqrantların məskunlaşdıqları həmin məhəllələr daim ictimai asayiş üçün təhlükə mənbəyi sayılır. Nəinki Avropa, hətta üç dinin müqəddəs şəhəri, hazırda isə İsrail dövlətinin paytaxtı olan Qüdsdə belə məhəllələr var. İndi isə XIX əsr deyil, artıq XXI yüzillikdir.

Azərbaycanda qeyri-islam mədəniyyətinə münasibətin bariz nümunələri ortadadır: Qafqazda bütün dünyada ən qədim məbədlərdən biri sayılan IV-V əsrlərə aid olan Şəkinin Kiş kəndində yerləşən Alban kilsəsi əsaslı təmir edilib, kilsə həm müzey kimi fəaliyyət göstərir. Qəbələ rayonunun Nic qəsəbəsində Müqəddəs Yelisey adına Alban kilsəsində əsaslı təmir-bərpa işləri aparılıb, ötən əsrin əvvəllərində Azərbaycan milyonçusu messenatı Hacı Zeynalabdin Tağıyevin ianə etdiyi vəsaitlə inşa edilən Müqəddəs Mürdaşıyan Zənənlər kilsəsi əsaslı bərpa olunub (Moskvanın bütün Rusiyanın Patriarxı II Aleksi tərəfindən bu məbədə baş kafedral kilsə statusu verilib). Qərbi Avropanın ən iri sinaqoqlarından biri sayılan yeni yəhudi sinaqoq istifadəyə verilib (bu məbədin inşasında xarici yəhudi təşkilatları, Rus Pravoslav Kilsəsinin Bakı Xəzəryanı Yeparxiyası Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi yaxından iştirak edib; müsəlmanların xristianların yəhudi sinaqoqunun inşasında iştirakı bu işə köməklik göstərməsi dünyada görünməmiş hadisə hesab olunur). Paytaxt Bakıda Müqəddəs Bakirə Məryəm Katolik kilsəsi açılıb. Bakıda Şəmkirdə Alman Lüteran kilsələrinin bərpası əsaslı təmiri başa çatdırılıb. Bakının Suraxanı kəndində müxtəlif dövrlərdə zərdüştilər, hinduistlər siqhlər tərəfindən ibadətgah kimi istifadə edilən "Atəşgah" Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu əsaslı təmir edilib. Qubada yəhudi muzeyi inşa edilib. Göygöldə almanların Azərbaycana köçürülməsinin 200-illiyi münasibətilə Alman kolonistləri muzeyi yaradılıb s. Bu siyahını kifəyət qədər uzada da bilərik, çünki onların sayı-hesabı yoxdur. Bu Azərbaycan xalqının dövlətinin müxtəlif mədəniyyət daşıyıcısı olan xalqların, millətlərin etnosların mədəni irsinə verdiyi qiymətdir.

Təəssüflər olsun ki, dünya xalqlarının mədəni irsinə bu cür qayğı ilə yanaşan Azərbaycan xalqına qarşı təcavüzkar mövqe tutan ermənilər mədəni irsimiz- tarixi abidələrimizi   vandalcasına dağıdıblar.

Yeri gəlmişkən, bu yaxınlarda Yerevanın mərkəzi küçələrindən birində qazıntı işləri aparılarkən, İravan xanlığına aid bir məbəd aşkarlanıb həmin məbəd dərhal dağıdılaraq üstü örtülüb. Bu da tarixi faktdır ki, indiki İrəvan şəhərinin altında İrəvan xanlığının mərkəzi şəhəri uyumaqdadır. Ermənilər bu izləri qədər dağıtsalar da, hələ şəhərin müəyyən arxitektur nümunələrini arxioloji qazıntılarla aşkarlayıb, bərpa etmək mümkündür. Amma bunu heç vaxt ermənilərə etibar etmək olmaz.

 Akif Nəsirli


Yazı  Azərbaycan
Respublikası Medianın İnkişafı
Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə çap olunub

0.041152000427246